Milli İktisatın Temeli: Bornova Ziraat Mektebi ve Atatürk'ün İzleri
Toprağın ve Cumhuriyetin Kuruluş Gücü: Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin Derin Tarihi
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin Bornova Kampüsü'nde attığı kökler, bir asrı aşkın bir tarımsal eğitim ve milli kalkınma idealinin mirasını taşımaktadır. Bu kurum, sadece Ege Üniversitesi'nin kurucu fakültelerinden biri değil; aynı zamanda Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'in ilk günlerine uzanan, toprakla bağımsızlığı simgeleyen bir hikayenin merkezidir.
Mirasın Başlangıcı: Alliance Ziraat Okulu ve Sarı Köşk
Fakültenin kuruluşu, 19. yüzyılın sonlarına kadar gitmektedir. 1890 yılında, bir tarımsal eğitim kurumu olarak açılan Alliance Ziraat Çiftlik Okulu, Ege Bölgesi'nde modern ziraat tekniklerinin uygulandığı öncü bir merkezdi. Okulun yönetici binası olarak kullanılan, bugün de ayakta duran tarihi Sarı Köşk (şimdiki EÜ İİBF Dekanlık binası), bu köklü mirasın ilk merkezidir.
Bu okul, sadece teorik bilgi değil, şarapçılıktan peynir üretimine, veterinerlikten işletmeye kadar çağdaş ve çok yönlü bir pratik eğitim sunuyordu. 1922'de İzmir'in kurtuluşundan sonra, bu hazır altyapı ve tecrübe, ulusal bir kurum için paha biçilmez bir temel oluşturdu.
Cumhuriyet Öncesi Ziraat Mektebi Binası Olan Sarı Köşk
Cumhuriyetin Vizyonu: Kimseye Muhtaç Olmayacak Gençler
İzmir'in 9 Eylül 1922'de düşman işgalinden kurtulmasından hemen sonra, Aralık 1922'de, Alliance’tan devralınan arazi üzerinde İzmir Mıntıka Ziraat Mektebi kuruldu. Mektebin kuruluş amacı, Cumhuriyet'in bağımsızlık ve kendine yeterlilik idealini yansıtıyordu:
“Kimseye muhtaç olmaksızın kendi hayatını kendi kazanan, müstakil dimağlı, hür ve cüretli, yalnız vatana tapar gençler yetiştirmek.”
1933 yılında adı Bornova Numune Ziraat Mektebi olarak değiştirilen kurum, modern tarım tekniklerinin deneneceği bir "Numune Çiftliği" işlevi görmeye başladı.
Atatürk'ün Büstü ve İlk Anıtın Hikayesi
Mustafa Kemal Atatürk'ün bu kuruma verdiği değer ve tarımı milli iktisadın temeli görme vizyonu, bizzat gerçekleştirdiği ziyaretlerle pekişmiştir:
- 1926 Tarihi Ziyareti: Atatürk'ün 18 Haziran 1926’da okulu ziyareti, Türk çiftçisine ve ziraat eğitimine duyulan inancın bir göstergesiydi.
- Türkiye'nin İlk Atatürk Anıtı: Bu ziyaretin anısına, Sarı Köşk'ün bahçesine ünlü heykeltıraş Heinrich Krippel'e bir büst yaptırıldı. Bu eser, kimi kaynaklara göre Türkiye'de yapılan ilk Atatürk anıtı olma özelliğini taşımaktadır ve üzerindeki yazıtta "Türk çiftçisinin ulu rehberi"ne şükran duyguları ifade edilir.
Sarı Köşkün Bahçesine Konulan Atatürk Büstünün İlk Hali
- Uluslararası Tescil (1934): Atatürk, kurumun başarısını uluslararası alanda da göstermek amacıyla 1934 yılında İran Şahı Rıza Pehlevi'yi de Numune Ziraat Mektebi'ne getirmiştir.
- . İran Şahı Rıza Pehlevi ve Atatürk'ün Ziraat Mektebini Ziyareti
Ziraat Fakültesi ve Kurucu Çekirdek
Bornova Ziraat Mektebi'nin köklü birikimi, Türkiye'nin yükseköğretim tarihinde de kritik bir rol oynadı. 1955 yılında Ege Üniversitesi kurulduğunda, Bornova Numune Ziraat Mektebi, yeni üniversitenin ilk iki kurucu fakültesinden biri olarak Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi adını aldı.
1950'ye kadar Ziraat fakültesi olarak hizmet veren bina ve Atatürk Büstü
Bugün Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, sadece akademik bir merkez değil; aynı zamanda bir ulusun bağımsızlık mücadelesinde toprağa atılan ilk tohumların, Atatürk'ün vizyonunun ve yüz yılı aşkın bir eğitim tecrübesinin gururla yaşatıldığı bir anıttır.